Kriza identiteta u adolescenciji

Termin adolescenija predstavlja psihičko razdoblje razvoja i odrastanja jedinke u periodu od 12 do  20 godine života. Označava prelaz iz djetinjstva u svijet odraslih.

Paralelno sa adolescencijom, teče i pubertet, koji označava organsko (prvenstveno polno) sazrijevanje.

Ovo je period gdje jedinka nije ni dijete, ali ni zreo čovjek; sve više prestaje potreba za majkom, a povećava se potreba za samostalnošću, koja je još uvijek na klimavim nogama.

Kao najburniji period u čovjekovom životu i razvoju, kako psihički gledano tako i fizički (organski), zahtijeva maksimalnu podršku, pažnju i toleranciju od strane roditelja. S obzirom da se javljaju nove potrebe i, uopšte, novi pogled na svijet, roditeljima bi bilo dobro da su visoko senzitivni i fleksibilni, ukoliko žele sa svojim djetetom ostvariti kontakt bez konflikata gdje će ono moći da razvije samopoštovanje i osamostaljivanje.

U ovom periodu djetetovog razvoja, potrebno je uspostaviti tzv. optimalnu distancu - ona udaljenost između roditelja  i djeteta kada ono može najbolje funkcionisati, uz istovremenu prisutnost težnji za autonomijom i postojeće osjetljivosti na odvajanje. To znači da roditelji budu aktivni i prisutni u djetetevom životu, ali i da mu daju dovoljno prostora da razvije samostalnost, da bi nekad u budućnosti moglo uraditi „veliki korak" separacije, tj. odvajanja od roditelja. Ovo odvajanje od roditelja, a posebno majke predstavlja  životni zadatak sa prelaskom iz adolescencije u zrelo doba.

Tokom svog psihosocijalnog i psihoseksualnog razvoja, jedinka prolazi kroz različite stadije, gdje svaki od tih stadija ima svoju karakterističnu 'krizu'. Te krize su neophodne jer njhovo pozitivno razrješenje omogućava razvoj ličnosti. Zdrava ličnost se ne formira samo pozitivnim iskustvom, već je potreban i izvjestan stepen suprotnog, neprijatnog, kako bi ličnost izrasla kroz vlastitu borbu i izazove. Dobro je ako adolescenti sami vide ili im se u tome pomogne, da te krize vode nečemu i da su one sastavni dio njihovog razvoja.

Upravo period adolescencije odlikuje najveća razvojna kriza i najjači konflikti - potraga za identitetom. U ovom periodu stiču se osnovne predstave i osjećaji o sebi i svojoj ulozi u životu. Postavljaju se pitanja: Ko sam ja? Šta želim od života? Kakav ne bih voli/la da budem?

Mladi su sad uhvaćeni na pola puta; žele, s jedne strane, da se osamostale od primarnih objekata (porodice), ali još uvijek nemaju svoju ličnu  fizičku i psihičku egzistenciju, s druge strane.

Sada, za njih, presudnu ulogu igraju njihovi vršnjaci. Slika ili pojam o sebi, najvećim dijelom je proizvod toga šta drugi misle o njima. Kriza se ogleda i u tom pritisku, kako zadovoljiti potrebe grupe vršnjaka kojoj se pripada, a opet, ostati dosljedan sebi i svojim potrebama i načelima (svojim potrebama koje nisu uvijek usaglašene sa očekivanjima drugih).

Uspješno prevazilaženje krize identiteta, ogleda se u slijedećem:

-  Potpuno jasan polni identitet,

-  Ne podliježe se lako pritisku grupe vršnjaka,

-  Planira se budućnost,

-  Na probu se stavlja autoritet odraslih (ne uzima se zdravo za gotovo sve što dolazi od roditelja, razvija se kritičko razmišljanje),

-  Samoprihvatanje

Nasuprot tome stoje izrazi konfuzije:

-  Nedostatak samopouzdanja,

-  Pretjerano neprijateljski odnos prema autoritetu,

-  Prevelika poslušnost,

-  Samoodbacivanje i ne prihvatanje sebe i svoje uloge.

Istraživanja su pokazala da mladi koji nisu prošli i proživjeli ovu vrstu krize, nisu spremni da se posvete sebi i životu, nepredvidljivi su i nestabilni i nisu spremni da dožive i uspostave bliske odnose sa drugima, nepovjerljivi su i preokupirani sobom.

Kada je kriza razriješena i ima pozitivan ishod, jedinka je sposobna da se emotivno veže i za druge ljude, a ne samo sa sobom. Svakako je osnovni preduslov da imaju emotivne veze sa drugima, prvenstveno emotivna veza sa samim sobom.

S razlogom se adolescencija ponekad naziva razdoblje "bura i oluja".

Posljednjih decenija se zbog promjenjenih socijalnih uslova u industrijalizovanim zemljama opaža tendencija odgađanja sazrijevanja, tzv. produžena adolescencija, koja se kod velikog broja mladih produžuje duboko u dvadesete i prema tridesetoj godini života.
AKTUELNO
XY ANKETA
Da li ste ikada posjetili psihologa/psihoterapeuta?
Da, više puta.
Da, samo jednom.
Ne, nikada.

1265
Besplatna SOS linija za žrtve
nasilja u porodici za FBiH
1264
Besplatna SOS linija za žrtve
nasilja u porodici za RS